فلسفه عزاداری در نگاه استاد قرائتی

بسم الله الرحمن الرحیم

فلسفه عزاداری

گريه، نشانه ی عاطفه، عشق، سوز و معرفت است. چشمي كه اشك ندارد، بگريد كه چرا گريه ندارد.
خداوند براي دختر كافري كه در زمان جاهليت زنده به گور ميشد روضه خوانده و مي فرمايد: �بِأَيّ ِ ذَنْبٍ قُتِلَتْ � به چه گناهي كشته شد؟
خداوند در سوره بروج از جنايتكاراني كه قبل از اسلام، مؤمنين را در گودال ريخته و آتش مي زدند، با كلمه �مرگ بر آنان� ياد كرده است. �قُتِلَ أَصْحابُ الْأُخْدُودِ� بنابراين دلسوزي براي مظلوم و فرياد بر سر ظالم، كاري خدايي و قرآني است.
الف) عزاداری هماهنگی با آفرینش است:
در روایات میخوانیم زمین و آسمان برای امام حسین گریه كرد.
ب) عزاداری هماهنگی با انبیاء و اهل بیت است:
بعد از آن كه هفتاد و دو نفر از یاران پیامبر در احد كشته شدند و در خانهها عزاداری بپا شد، پیامبر اكرم پرسید چرا برای حضرت حمزه كه سید شهدا بود، عزاداری بپا نمیشود و گریه كنندهای ندارد؟ � لَكِنَّ حَمْزَةَ لَا بَوَاكِيَ لَه � معلوم میشود اقامه عزاداری برای شهید مورد توجه است.
همچنین همین كه جعفر طیار در جنگ شهید شد، پیامبر دستور داد برای آل جعفر غذا تهیه كنید. از این نیز معلوم میشود تغذیه عزاداران و داغداران یك سفارش نبوی است.
براي مظلوم، حتي قبل از شهادتش، گريه كردن جايز است. پيامبر (صلی الله علیه و آله) به حضرت علي (علیه السلام) فرمود: تو را در ماه رمضان شهيد خواهند كرد و سپس گريه كرد.
امام صادق(علیه السلام) پیراهن امیرالمؤمنین را كه در آن شهید شده بود، نگاه داشته و گاهی به مهمانهای خود نشان میداد.
امام سجاد (علیه السلام) فرمود: پیراهن پدرم را كه در آن شهید شده و مادرم آن را بافته، به ما برگردانید.
امام صادق(علیه السلام) به شاعری فرمود: شنیدهام مرثیه میخوانی؟ گفت بله. فرمود بخوان. امام آنگونه با صدای بلند گریه كرد، كه از كوچه صدای حضرت شنیده میشد.
ج) عزاداری هماهنگی با فرشتگان و بهشتیان است.
امام زمان(علیه السلام) میفرماید: ای حسین عزاداری تو در اعلی علیین اقامه شده و حتی حورالعین در عزاداری تو به صورت خود سیلی میزنند. � لَطَمَتْ عَلَيْكَ الْحُورُ الْعِين �

تجلیل بزرگان در قرآن
خدا در قرآن به پيامبرش مي�فرمايد: ياد ابراهيم و مريم را زنده بدار، �وَ اذْكُرْ فِي الْكِتابِ مَرْيَمَ� �وَ اذْكُرْ فِي الْكِتابِ إِبْراهيم� بنابراين كار عزاداران، نوعي پيروي از پيامبر و ذكر فداكاری امام حسین و یاران با وفای اوست.
عزاداری و بیان فضائل اهل بیت نمونهای از یاد نیكی است كه خدا به پیغمبرش میفرماید: � وَ رَفَعْنا لَكَ ذِكْرَك�
توجه دلها به اهل بیت نمونهای از دعای حضرت ابراهیم علیه السلام است كه از خدا خواست تا دلهای مردم را به سوی خاندانش سوق دهد. �فَاجْعَلْ أَفْئِدَةً مِنَ النَّاسِ تَهْوي إِلَيْهِمْ�
عشق به اهل بیت مصداق روشن وعدهای است كه خداوند به مؤمنین داده كه �إِنَّ الَّذينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ سَيَجْعَلُ لَهُمُ الرَّحْمنُ وُدًّا� همانا كسانى كه ايمان آورده و كارهاى شايسته انجام داده اند به زودى خداى رحمان براى آنان محبّتى (در دلها) قرار مى دهد.

عاشورا واقعه ای بی نظیر
واقعه عاشورا از جهات مختلفی بی نظیر است:
1. این واقعه با رهبری معصوم اتفاق افتاد.
2. امام حسین (علیه السلام) فرزند پیامبر بودند.
3. هزاران نفر از مردم كوفه از ایشان دعوت كرده بودند.
4. قرآن سفارش اهل بیت و از جمله امام حسین علیه السلام را به مردم كرده و فرموده بود: �قُلْ لا أَسْئَلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْراً إِلاَّ الْمَوَدَّةَ فِي الْقُرْبى�
5. هدف امام حسین علیه السلام اصلاح بود � خَرَجْتُ لِطَلَبِ الْإِصْلَاحِ فِي أُمَّةِ جَدِّي � نه حكومت و ریاست.
6. ابتدا فرزندان خود را به میدان فرستاد.
7. به همه آزادی داد و فرمود هر كس كه می خواهد برود.
8. راضی به رضای الهی بود. �رضا برضاك�
9. با همه اتمام حجت كرد.
10. زمین كربلا را خرید تا مبادا خونش در زمین غصبی بریزد.
11. خانواده خود را نیز به صحنه آورد.
12. به یارانش فرمود قبل از دشمن شما كاری نكنید.
13. به دشمن فرمود با زن و فرزند من چه كار دارید و تا توان داشت از ناموس خود محافظت كرد.
14. در كربلا هم شهادت بود هم اسارت و هم شهامت (خطاب حضرت زینب به یزید كه فرمود: إِنِّي لَأَسْتَصْغِرُ قَدْرَكَ) هم عبادت (حضرت زینب حتی شام عاشورا نیز نمازش شبش را ترك نكرد و نشسته آن را به جا آورد.)
15. امام حسین را با لب تشنه بین دو نهر آب شهید كردند.
16. بر بدن مطهر ایشان اسب دوانیدند.
17. ایشان را مقابل زن و فرزندان به شهادت رساندند.

امتیازات سرزمین كربلا
كربلا نیز نسبت به سایر مكان ها دارای امتیازاتی است از جمله:
1- لب زدن به هر خاكی حرام است جز خاك كربلا.
2- در حرم كربلا مثل خانه خود نماز را چهار ركتی میتوان خواند. یعنی در آنجا احساس غربت نكن.
3- سجده خاك كربلا رمز قبولی نماز است.
4- خاك كربلا انیس مرده در قبر است.
5- خاك كربلا رمز امان و بیمه كالاهای تجاری است.
6- تسبیح خاك كربلا نشان وفاداری به شهدای كربلاست. همانگونه كه طرفداران رنگ قرمز و آبی با همان پرچم و اتوبوس تظاهرات میكنند، شیعیان نیز با داشتن خاك كربلا وفاداری خود را اعلام میكنند كه ما طرفدار تیمی هستیم كه زیر باز زور نرفت و تسلیم طاغوت نشد.
7- جالب آن است كه دعایی كه برای آب فرات آمده، همان دعایی است كه برای آب زمزم است. �وَ اجْعَلْهُ عِلْماً نَافِعاً وَ رِزْقاً وَاسِعاً وَ شِفَاءً مِنْ كُلِّ دَاء�
8- با اینكه آب فرات قبل از شهادت بوده و الآن این آب، آب زمان امام حسین نیست، اما به خاطر كوچكترین مناسبت باید در بستر زنده نگهداشتن كربلا مورد توجه قرار گیرد.
9- با اینكه قبر مرده عادی را بعد از متلاشی شدن بدن و یا سی سال میتوان نبش كرد، ولی قبر شهید را حتی اگر یك سرباز ساده باشد، برای هیچ وقت نمیتوان نبش كرد.

بركات عزاداری
در مراسم عزاداری و نقل فضائل مطالبی را به خوبی درك میكنیم.
1. به خوبی میفهمیم كه چگونه فرجام نیك برای متقین است. (وَ الْعاقِبَةُ لِلْمُتَّقينَ)
2. به خوبی میفهمیم كه چگونه نقشههای شیطانی ضعیف است و چگونه نقشه بنیامیه نقش بر آب شد. (إِنَّ كَيْدَ الشَّيْطانِ كانَ ضَعيفاً)
3. به خوبی میفهمیم كه چگونه خداوند حق را بر سر باطل كوبید و آن را دمغ كرد. (بَلْ نَقْذِفُ بِالْحَقِّ عَلَى الْباطِلِ فَيَدْمَغُه)
4. به خوبی میفهمیم كه چگونه خواستند نور خدا را خاموش كنند، ولی خدا هر روز آن را برافروختهتر میكند. (يُريدُونَ أَنْ يُطْفِؤُا نُورَ اللَّهِ بِأَفْواهِهِم)
5. اقامه عزاداری خواندن تاریخ كربلا در منزل نیست. بلكه مثل اقامه نماز نیاز به یك توجه و عنایت و حركت و حماسه دارد.
6. امروز دشمنان ما اقرار میكنند كه ما حریف شیعیان نمیشویم. زیرا آنان دو بال قوی دارند. بال سرخ كه عاشوراست و بال سبز كه انتظار حضرت مهدی است. آنان از شهادت نمیترسند. از محاصره نظامی، اقتصادی، تبلیغاتی، شهادت، اسارت نمیترسند. چون رهبرشان امام حسین آنگونه در محاصره اقتصادی قرار گرفت كه آب خوردن برای اطفال نداشت. و آنگونه در محاصره نظامی قرار گرفت كه هفتاد و دو نفر میان سی هزار دشمن قرار گرفتند. و آنگونه در میان هیاهوی مخالفان قرار گرفت كه هنگام سخن گفتن امام با هیاهو جلو شنیدن مردم را گرفتند. اما شهادت و اسارت را پذیرفت و زیر بار زور نرفت. الگوی شیعیان چنین فردی است. از سوی دیگر اینها به كمتر از رهبر معصوم و عدالت عمومی روی كره زمین با هیچ فردی قانع نمیشوند. و هیچ حكومتی با هیچ شیوهای اینان را راضی نمیكند. و اینان همچنان در انتظار آن رهبر غائب هستند. و ارادتی كه به علما و مراجع دارند، به خاطر آن است كه این افراد را نایب آن سرور میدانند.
7. عزاداری نوعی بیعت با امام از راه دور و از طریق احساسات است.
8. عزاداری ارعاب ستمگران و اعلام حمایت از مظلومان است.
9. عزاداری نشان دادن الگو به همه اقشار است.
به نوجوان میگوید از حضرت قاسم (پسر سیزده ساله امام حسن مجتبی كه در كربلا بود) یاد گیرید كه اگر بناست رهبر مردم، جنایتكاری مثل یزید باشد، مرگ از عسل شیرینتر است.
به جوان میگوید از علی اكبر یاد گیرید كه به پدر خود گفت اگر راه ما حق است، هیچ باكی نیست.
10. عزاداری یعنی مخالفت و حذف همه سیاستهای انحرافی. (وقتی در زیارت عاشورا میخوانیم (لعن الله بنی امیه قاطبه) یعنی همه نوع سیاستهای انحرافی را رد میكنیم.
11. عزاداری یعنی زنده نگاهداشتن خاطرات فداكاران. (بر تمام افرادی كه توان دارند، حج واجب شده و بخشی از اعمال حج زنده نگاهداشتن خاطرات ابراهیم و اسماعیل و هاجر است. زائران خانه خدا در صفا و مروه شبیهسازی میكنند و همچون هاجر با هیجان میدوند، تا آن خاطره زنده بماند. و ما همانگونه كه از پدر و پسر و همسر در مكه تجلیل میكنیم، باید از امام حسین و فرزندان و اصحاب و زینب كبری و خاندان او نیز تجلیل كنیم.)
12. شاید اگر بگوییم تجلیل ما در كربلا باید بیش از مكه باشد، سخنی گزاف نگفتهایم. زیرا در مكه ابراهیم و اسماعیل آماده گذشت از جان شدند ولی قتلی صورت نگرفت. اما در كربلا علاوه بر قتل، قطعه قطعه شدند.
در مكه چند ساعتی برای كودك آنجا (اسماعیل) آب نبود، ولی بعد آب زمزم از زمین جوشید. ولی در كربلا آب نجوشید. بنابراین تجلیل فداكاران كه در مراسم حج آمده، بزرگداشت فداكاری آنان است.
13. عزاداری یعنی اجتماع، تعهد، غیرت، حركت هدفمند.
14. عزاداری یعنی وحدت ملی (ترك و فارس، عرب و عجم، زن و مرد با هر نوع لهجه و آداب و رسوم)
15. عزاداری یعنی یك بسیج دهها میلیونی همراه با سوز، بدون اجبار و بدون چشمداشت، عاشقانه و هر سال.
16. عزاداری یعنی صبر و مقاومت را ببین و یاد گیر.
17. عزاداری یعنی بلند نگاهداشتن پرچم مقاومت، مبارزه، مكتب، انقلاب، ایثار، اخلاص، شجاعت
آری رضاخان كه مأمور محو اسلام بود، به فكر منع عزاداری افتاد.
18. عزاداری یعنی یك كلاس عمومی تعلیم و تهذیب.
19. عزاداری یعنی زنده نگه داشتن قانون پیروزی خون بر شمشیر. (همان چیزی كه امروز در بیداری اسلامی كشورها مشاهده میشود.)
20. عزاداری یعنی عالیترین نوع تنفر از ظلم و ظالم.
21. عزاداری یعنی قساوتزدایی و تحریك عواطف و مظلومیابی و ظالمكوبی.
22. عزاداری یعنی تعظیم شعائر.
23. عزاداری یعنی نفوذ در دل مردم دنیا، تا آنجا كه گاندی میگوید رهبر من امام حسین است، تا آنجا كه در دانمارك كه كاریكاتور پیغمبر را كشیدند، بزرگترین اجتماع روز عاشورا برای شیعیان در خیابانها جلوه میكند. در سایه عزاداری است كه در خیابانهای نیویورك نماز جماعت برپا میشود.
24. عزاداری یعنی دعوت به حق و منطق، ولی در قالب احساسات و هنر.
25. عزاداری بستری برای میلیونها سفر به شهر و روستا و در سایه آن صله رحم و بازدید از وطن و انواع كمكهاست.
26. عزاداری بستری برای دهها هزار هجرت روحانیون به اقصی نقاط دنیا و رساندن پیام اسلام است.
27. عزاداری بستری برای رشد حماسهها، اشعار و هنرها و ایثار به دیگران و بستری برای بذل جان و مال است.
28. عزاداری یعنی تعطیل كردن بازارها و خیابانها و به فكر مظلوم افتادن و ظالم را محاكمه كردن.
29. عزاداری یعنی از جرقهها جریان ساختن. اگر امام حسین همه چیز خود را برای دین داد، پس ما نیز باید دینمحور باشیم.
30. عزاداری یعنی خود را در آیینه كمال دیدن. امام از جان، مال، فرزند، وطن، همسر، مسكن، لباس، غذا، طفل، جوان، اصحاب و ... گذشت، فقط از دین نگذشت. ما چه كردهایم؟
31. عزاداری یعنی محو طبقات. تاجر و فقیر، شهر و روستا، زن و مرد، كوچك و بزرگ، همه یكسوشدن.
32. در عزاداری میآموزیم كه در سختترین شرایط از خدا راضی باشیم. كه امام حسین(علیه السلام) فرمود (رضاً برضاك) و در سختترین شرایط به سراغ غیرخدا نرویم. كه فرمود (لا معبود سواك)
33. در عزاداری میآموزیم به ولایت الهی وفادار باشیم. گرچه دو دستمان قطع شود.
34. در عزاداری میآموزیم كه له میشویم، ولی شكسته نمیشویم. (زینب كبری به یزید گفت من تو را بسیار كوچك میبینم. (انی لاستصغر قدرك)
35. در عزاداری است كه میشنویم درهای غیب به روی افراد باز میشود. (علی اكبر به پدرش گفت (هذا رسول الله) یعنی من پیغمبر را میبینم. و امام حسین به یاران فرمود (هذه جنه) بهشت شما را من میبینم.)
36. در عزاداری میآموزیم كه بالاترین هدف، رضای ولی خدا و امام معصوم است. (كسی كه سیزده تیر به خاطر نماز عاشورا و حفاظت از امام بر بدنش خورد، لحظه آخر به امام گفت آیا از من راضی هستی؟ (اَرضیت عنّی؟)
37. در عزاداری میآموزیم اقامه نماز حتی به قیمت هر كلمه یك تیر. (سی تیر برای دو ركعت نماز)
امام حسین علیه السلام با اینكه می توانست نمازش را در درون خیمه و فردی بخواند جلوی چشم دشمن به جماعت آن هم با پرتاب سی تیر اقامه كرد تا به ما بگوید در هیچ شرایطی از نماز نكاهید.
38. در عزاداری میآموزیم آنچه مهم است، اراده است نه سن. نوجوان باشد یا سالمند. (قاسم یا حبیب)
39. در عزاداری میآموزیم بالاترین سختیها افرادی را حتی از مستحبات دور نمیكند. (زینب كبری شب یازدهم حتی نماز شب را خواند.)
40. در عزاداری میآموزیم كه چگونه مسلمان به خاطر پیروی از طاغوت و علاقه به دنیا از كفار بدتر میشود. (مسیحیان همین كه دیدند پیامبر اسلام با دختر و فرزندش برای مباهله آمده، حیا كردند. ولی طرفداران بنیامیه با اینكه دیدند امام حسین با زن و بچه به كربلا آمده، حیا نكردند.)
41. در عزاداری میآموزیم كه چگونه انسان از گرگ درندهتر میشود و غرور و تكبر و ریاست، نااهلان را تا آنجا پیش میبرد كه چوب بر لب و دندانی میزند كه از آن دعای عرفه صادر شده و پیغمبر آن را میبوسیدند.
42. در عزاداری میآموزیم كه انسان وجود خطرناكی است كه اگر خدا او را حفظ نكند، به جای معرفت و مودت و اطاعت اهل بیت كه مزد رسالت است، اهل بیت را به نحو بینظیری شهید و حتی از كشتن كودك و آتش زدن خیمه و ... نمیگذرد.
43. در عزاداری با مدیریت بحران آشنا میشویم، كه امروز در دانشكدههای مدیریت یك فصل مهمی را به خود اختصاص داده است. (مدیریت زینب كبری از ظهر عاشورا به بعد در بحرانیترین شرایط)
44. عزاداری یعنی بیداركردن خفتگان، تعلیم جاهلان، به غیرت آوردن بیتفاوتان. گرچه به قیمت زیر سم اسب رفتن باشد. (امام زیر سم اسب رفت، ولی زیر بار زور نرفت.)
45. از كربلا میآموزیم كه حقالناس بر هر چیزی مقدم است. (امام حسین(علیه السلام) زمین كربلا را خرید، تا خونش در زمین مردم ریخته نشود و زائرانش در ملك مردم پا ننهند.) ما نیز باید در عزاداری مراعات مسافران، عابرین، همسایگان، اطفال، بیماران را بنماییم.
46. در كربلا میآموزیم توجه به برده و آزاد یكسان است. (امام حسین هم سر علی اكبر را در بغل گرفت، هم سر غلام را)
47. از كربلا میآموزیم سر از بدن جدا میشود، ولی از قرآن جدا نمیشود. (سر امام بالای نی قرآن خواند.)
48. از كربلا میآموزیم كه چگونه افرادی به خاطر جایزه و حكومت ری گول خوردند و ما باید به خدا پناه ببریم.
49. در عزاداری میآموزیم كه باید كارهای خیر عمومی باشد. امام صادق فرمودند: زنها هم در عزاداری شركت كنند.
50. در عزاداری میآموزیم كه احكام الهی باید همه جا پیاده شود. امام صادق فرمود زنان پشت پرده بنشینند.
51. عزاداری نماد تولی و تبری است.
52. در عزاداری میآموزیم كه یك تیم هفتاد و دو نفری در نیم روز میتوانند برای ابد الگو باشند. امام خمینی فرمود: ما هرچه داریم از محرم و صفر است.
53. نقش عزاداری در جبههها بسیار پررنگ بود از پیشانیبندها، تابلوها و نوشتهها روی سینهها، پشت كمرها، نوحهها، جادهها، همه و همه مملو از نام كربلا، عشق به شهادت، پیروی از امام حسین و ...
54. در عزاداری میآموزیم میتوان یك بسیج سریع، خالص برای اهداف بلند به راه انداخت.
55. عزاداری نیابت بردار نیست. یعنی نمیتواند كسی به جای دیگری در مجلسی شركت كند و عشق و گریه خود را ابراز نماید بلكه خودش باید دل بدهد، دل بسوازند، اشك بریزد، خرجی بدهد، حركت كند.
56. در عزاداری میآموزیم كه باید از بازماندگان تفقد و همدردی كنیم. این مسئله به قدری مهم است كه حتی ریاكاری در آن جایز است و مستحب است خودتان را به صاحب عزا نشان دهید و در ماجرای كربلا صاحب عزای اصلی امام زمان است و عزاداری ما میتواند تسلیتی برای آن عزیز باشد.

وظیفه عزاداران
در سایه مكتب اهل بیت (علیهم السلام) ایام عاشورا هر سال با رونق بیشتری برگزار می شود و از این مائده آسمانی كه شهادت امام حسین (علیه السلام) و اصحابش است باید كل دین ترویج بشود زیرا پیامبر (صلی الله علیه و آله) فرمودند من از حسینم و معنای این جمله آن است كه مكتب من در سایه خون امام حسین (علیه السلام) باقی می ماند.
1. در مكتب پیامبر اصل تقواست كه باید عزاداری های ما از هر گونه گناه دور باشد.
2. در مكتب پیامبر دروغ و غلو جایی ندارد كه باید عزاداری ها نیز این گونه باشد.
3. در مكتب پیامبر عقل و احساسات و شور و شعور و منطق و فریاد در كنار هم هستند كه باید عزاداری های ما نیز این گونه باشند.
4. در مكتب پیامبر حق الله و حق الناس باید رعایت شود. نماز عهد الله و حق الله است كه باید همانگونه كه در این سال های اخیر در برنامه های عزاداری حتی در وسط بازار و خیابان اقامه می شود و مقام معظم رهبری از آن تجلیل كردند توسعه یابد.
5. شما خود می دانید كه سر مبارك امام حسین علیه السلام بر روی نی قرآن خواند تا به ما بگوید باید محوریت قرآن حفظ شود.
6. شما خود می دانید در خطبه های حضرت زهرا سلام الله علیها برای دفاع از حق شوهرش و در خطبه های حضرت زینب سلام الله علیها چه مقدار از آیات قرآن استفاده شده تا به ما بگوید حماسه و سوز باید از طریق آیات قرآن باشد.
7. در مكتب پیامبر اخلاق و سعه صدر و وحدت و دوری از تفرقه مورد توجه است در عزاداری ها نیز باید از هر حركتی كه سبب تفرقه، بداخلاقی، تبعیض، اسراف، آزار دیگران، تضییع حق همه اقشار شركت كننده در عزاداری دوری شود.
8. آنگونه عزاداری كنیم كه اگر امام زمان به جلسه ما آمد، شیوه ما را تحسین كند. محتوای اشعار و مطالب ما برخاسته از مكتب و قرآن و روایات و هشدارهای مورد نیاز باشد. و به قول امام رضا (علیه السلام) در مجالس، امر و تفكر ما زنده شود، كه فرمود اگر جلسات شما اینگونه باشد، آن روزی كه همه دلها میمیرد، دل شما زنده است.
9. از ابزار موسیقی و ریتمهایی كه در شأن نیست، خودداری كنیم.
10. از هرگونه كاری كه مزاحم مردم است، از قبیل صدای بلندگو و طبل به خصوص در ساعات استراحت و اختلاط زن و مرد و لخت شدن مردان در برابر چشم زن و كارهایی كه سبب ایجاد ترافیك و پارك نابجا و سد معبر و عزاداری در وقتهایی كه مردم به خصوص بیماران اذیت میشوند و اشعاری كه در شأن اهل بیت نیست و تبعیض در پذیراییهایی كه از مردم میشود و ایجاد تراكم جمعیت در یك منطقه خاص و ذبح حیوانات در وسط كوچه و خیابان (حتی اگر نذر كرده باشیم) جایز نیست.
11. شما خود می دانید اگر اشك های خالصانه همراه با دقت های دینی باشد چه تحولی در فرد و جامعه به وجود می آورد.
12. حماسه عاشورا باید بستری باشد كه مردم با احكام دینی آشنا شوند زیرا در حدیث می خوانیم ذكر مصیبت های امام حسین (علیه السلام) و یارانش سبب احیا و اقامه دین می شود یعنی باید نماز و روزه و حج و خمس و زكات در سایه عزاداری زنده شود.
13. امام صادق (علیه السلام) در آستانه شهادت فرمود اگر نماز ضایع و سبك شمرده شود شفاعت اهل بیت (علیهم السلام) دریافت نمی شود.
14. عزاداری ها باید یا با نماز شروع شود یا به نماز ختم گردد.
15. در جلسات عزاداری باید اسلام شناسی از قرآن و همه احكام بگوید.
16. در هر جلسه عزاداری آیه ای از قرآن تفسیر شود و حكمتی از نهج البلاغه بیان گردد.
17. سعی كنیم به جای اینكه بیشتر مراسم با شعر و خواب پر شود بیشتر وقت منبر و مداحی با قرآن و حدیث و موعظه پر شود.
18. سعی كنیم از رقابت و خود نمایی و اسراف بپرهیزیم.
19. از عزاداری های غیر طبیعی در هیات ها باید پرهیز شود.
20. عزاداری ها نباید دولتی شود.
21. نباید در عزاداری ها به هر قیمتی از مردم اشك گرفت.
22. هیات سكولار معنا ندارد. مگر می شود امام حسین (علیه السلام) شهید بشود ولی در عزاداری كلمه ای در مورد مبارزه با طاغوت گفته نشود.
23. سعی كنیم خود در حسینیه ها و مساجد حاضر شویم و به تلویزیون قانع نباشیم.
24. نوحه ها باید برای نسل امروز پیام داشته باشد و حسین زمان و یزید زمان را به آنان بشناساند.
25. عزاداری برای اهل بیت (علیهم السلام) نباید باعث شود كه ما اعتقاد غلطی به شفاعت آنان پیدا كنیم.
26. برخی در عزاداری نذری می دهند اما خمس و زكات را نمی پردازند و در حقیقت واجب را ترك و به مستحب عمل می كنند كه كار صحیحی نیست.
27. در عزاداری ها لازم است به روح عزاداری نیز توجه شود.
28. عزت حسینی باید در عزاداری ها حفظ شود.
29. عزاداری ها باید زیر نظر یك اسلام شناس باشد.
30. در هیات ها از افرادی كه مسئله دارند كمك گرفته نشود.
31. سخنرانان مطالبی را بگویند كه مورد نیاز باشد.
32. حماسه حسینی را نباید فقط در عاشورا دید و آن را در سایر زمان ها استفاده نكرد.