نهضت امام حسین(ع) از نظر قرآن

جلوه های عزّت و آزادگی در نهضت امام حسین(ع) از نظر قرآن

مفهوم عزّت در فرهنگ واژه شناسان

واژه “عزّت” و بزرگمنشى در فرهنگ واژه شناسان به معنى عزیز، دوست داشتنى، گرامى، نیرومند، بىنظیر[۱]، کمیاب، نایاب،[۲] ارجمند، ارجدار، سخت، گران و دشوار، انجام ناشدنى، غیرقابل نفوذ و شکستناپذیر آمده،[۳] و نیز وصف و حالتى است که اگر در دنیاى وجود انسان راه یافت و فرد، جامعه و تشکیلاتى حقیقت عزّت به آن گوهر گرانبها و زندگی ساز آراسته گردید، آن حالت اجازه مقهور شدن و تن سپردن به ذلّت و فرومایگى را به او نمی دهد، و وى را در برابر مشکلات، موانع رشد، دشواری هاى طاقت فرسا، دشمنان دَدمنش، فراز و نشیبهاى تند و سخت و انواع وسوسه ها و دمدمه هاى ویرانگر و لغزاننده،شکست ناپذیر و بیمه می سازد.

اصل این واژه و مفهوم آن از ریشه “عَزاز” ( زمین سخت و نفوذناپذیر ) گرفته شده ؛ به همین جهت هنگامى که گفته می شود: ” اَرْضٌ عَزازٌ ؛” منظور زمین سخت و نفوذناپذیر است و آن گاه که گفته می شود: ” تَعَزَّزَ اللَّحْمُ ” منظور این است که: “گوشت، در بازار به گونهاى کمیاب و یا نایاب شده است، که نمی توان به آن دست یافت”.[۴]
با این بیان شاید بتوان گفت که این واژه در اصل به مفهوم صلابت، و شکست ناپذیرى آمده، آن گاه به تناسب ریشه و از باب توسعه در به کارگیرى معانى دیگر، به مفهوم عزیز، ارجمند، نایاب، توانا، و حتّى تعصب، خودبزرگ پندارى در برابر حق و حق ناپذیرى نیز به کار رفته است.

قرآن و کاربرد واژه عزّت

در آیات قرآن نیز واژه «عزّت» و مشتقات آن در این معانى و مفاهیم به کار رفته است:
۱ـ عزیز و ارجمند، در برابر ذلیل و بی ارج و بها:
“ فَلَمّا دَخَلُوا عَلَیْهِ قالُوا یا أَیُّهَا الْعَزِیزُ مَسَّنا وَ أَهْلَنَا الضُّرُّ ” [۵]
پس هنگامى که برادران یوسف بر او وارد شدند، گفتند: هان اى عزیز! … . [۶]
۲ـ سرفراز و پرصلابت، دربرابر فروتن و نرمخو:
” یَا اَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا مَنْ یَرْتَدَّ مِنْکُمْ عَنْ دینِهِ فَسَوْفَ یِاْتِى اللّهُ بِقَوْم یُحِبُّهُمْ وَ یُحِبُّونَهُ اَذِلَّة عَلَى الْمُؤْمِنینَ اَعِزَّة عَلَى الْکافِرین َ” [۷]
اى کسانى که ایمان آوردهاید! هر کس از شما از دین و آیین خویش برگردد به خدا زیانى نمی رساند، چرا که به زودى خدا گروهى را خواهد آورد که آنان را دوست می دارد و آنان نیز او را دوست می دارند; با مردم با ایمان و قانونگرا فروتن و نرمخو هستند، و بر کفرگرایان و قانون ستیزان پرصلابت و سرفراز.
۳ـ نیرومندتر و پرتوانتر، در برابر ناتوانتر و زبونتر:
” اَنَا اَکْثَرُ مِنْکَ مالاً وَ اَعَزُّ نَفَراً ” [۸]